11 May 2026 Current Affairs ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು

1)ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2024-25ನೇ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ 'ಶೂನ್ಯ ಡ್ರಾಪ್‌ಔಟ್ ದರ' (Zero Primary Dropout Rate) ಸಾಧಿಸಿದ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯ ಯಾವುದು?

​

ಉತ್ತರ: ಜಾರ್ಖಂಡ್

[ವಿವರಣೆ :

​ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ನೀತಿ ಆಯೋಗ (NITI Aayog) ಮತ್ತು UDISE+ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ (ಮೇ 8, 2026), ಜಾರ್ಖಂಡ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದಿದೆ.

• ​ಶೂನ್ಯ ಡ್ರಾಪ್‌ಔಟ್ (Zero Dropout): ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ (1 ರಿಂದ 5ನೇ ತರಗತಿ) ದಾಖಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಶಾಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಬಿಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.
• ​ದಶಕದ ಬದಲಾವಣೆ: 2014-15ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಡ್ರಾಪ್‌ಔಟ್ ದರವು 6.41% ಇತ್ತು. ಅದು ಈಗ 2024-25ರ ವೇಳೆಗೆ 0% ಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ​ಇತರ ಹಂತಗಳ ಪ್ರಗತಿ: * ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ (Upper Primary) ಹಂತದಲ್ಲಿ ಡ್ರಾಪ್‌ಔಟ್ ದರವು 7.42% ರಿಂದ 1.7% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.
  • ​ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ (Secondary) ಹಂತದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 23.2% ರಿಂದ 3.5% ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ​ಗುರಿ: ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರಲು 'ಶೂನ್ಯ ಡ್ರಾಪ್‌ಔಟ್ ಪಂಚಾಯತ್' ಅಭಿಯಾನದಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.]

-------------------------------------------------------------------------------------------

2) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬಾರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (SCBA) ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶವೇನು?

ಉತ್ತರ:

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆದೇಶದಂತೆ, 2027-28ನೇ ಸಾಲಿನಿಂದ SCBA ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ (Vice-President) ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ (1/3rd) ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

[ವಿವರಣೆ :

ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ವಿ. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಈ ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಆವರ್ತನ ಪದ್ಧತಿ (Rotation Basis): ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬದಲಾಗುವಂತೆ (Rotation) ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

2024-25: 'ಖಜಾಂಚಿ' (Treasurer) ಹುದ್ದೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು.

2025-26: 'ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ' (Secretary) ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

2027-28: 'ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ' (Vice-President) ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ: ಒಟ್ಟು 9 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸದಸ್ಯರ 6 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 2 ಸ್ಥಾನಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಿರಲಿವೆ.

ಉದ್ದೇಶ: ಕಾನೂನು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡುವುದು ಈ ಆದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.]

-----------------------------------------------------------------------------------------------